درباره گروه نقشه برداری

تعریف و هدف :

    رشته مهندسی نقشه برداری که امروزه گاهی اوقات مهـندسی ژئودزی و ژئوماتیک نیز خوانده می شود در بــرگیرنده کـلیه فعالــیتهایـی است که به نوعی منجر به برآورد مختصات یـک یا چند نقطه از سطـح درون و یا برون زمین می گردد.

     علاوه براین از آنجا که درگذشته کلیه فعالیت های مزبور به تهـیه نقشه از محدوده ای از زمین منجر می شده لـذا به رشــته مهنــدسی نقشه برداری معروف گردیده و به سبب آنکه هرنوع فعالیت و سـاخت و ساز عمرانی در نخستین گام مستلزم استفاده از نقشه بوده است، این رشته از جمله گرایش های مهنـدسی عمران به حساب می آمده است. لیکن امروزه با گسترش دامنه فعالیت های مهندسین این رشته شاهد حضور آنان درسایر کاربردهای علمی تحقیقاتی و صنعتی اعم از کنترل سدها، برج های بلند، هدایت هواپیماها، پیش بینی زلزله، باستان شناسی، ساخت قطعات صنعتی و ... می باشیم به همین سبب شاید بتوان نام مهندسی ژئودزی و ژئوماتیک را دارای وجه تسمیه مناسب تری برای این رشته دانست.

                                           

 

  •   گرایش تحصیلات تکمیلی

      بنا به کاربردهای متنوع رشته مهنسی نقشه برداری و نیاز به پرورش متخصصین با توانایی های ویژه در این رشته، در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری  در نقاط مختلف جهان دارای گرایش هایی نظیر ژئودزی، هیدروگرافی، فتوگرامتری، سنجش از دور و سیستم های اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) بوده و وجه مشترک همه گرایش ها سرو کار داشتن با مختصات نقاط زمینی و کاربردهای آن می باشد.

    درحال حاضر از میان گرایش های مذکور به جز گرایش تحصیلی هیدروگرافی ،درکشور ما چند سالی است دانشجویانی در دو مقطع کارشناسی ارشد و دکترا مشغول به تحصیل هستند.

  •  ویژگی های تحصیلی

     از آنجا که هدف عمده در این رشته، برآورد مختصات نقاط زمینی است لذا دو مسئله به عنوان مبنا مطرح می باشد: اولا از آن رو که مختصات یک کمیت ریاضی است، محاسبات ریاضی از هندسه اقلیدسی ،مثلثات و هندسه فضایی گرفته تا ریاضیات مهندسی پیشرفته و هندسه دیفرانسیل جزء مبانی رشته محسوب می‌گردد، ثانیا به سبب آنکه موضوع مورد مطالعه نقاط زمین می باشد لذا آگاهی از فیزیک و دینامیک زمین و اجرام سماوی دیگر، قطعأ نقش به سزایی در پیشرفت در این رشته بــازی می کند.

      از این رو ناگفته پیداست که اولین گام برای موفقیت دانشجویان و فارغ التحصیلان رشته مهندسی نقشه برداری، مطالعات عمیق و دقیق ریاضیات کابردی و فیزیک می باشد.

      دومین نکته قابل ذکر که از ویژگی های خاص این رشته است تعداد واحدهای دروس عملی نسبتا زیادی است که دانشجویان می گذارنند چرا که برآورد مختصات و تهیه نقشه در مرحله اول مستلزم جمع آوری اطلاعات زمینی است.

      با توجه به نکات مذکور باید گفت که دانشجویان رشته مهندسی نقشه برداری باید به دو مسئله مطالعات تئوریک و مشاهدات عملی توجه ویژه ای مبذول نمایند، درعین حال نظر به گسترش تکنولوژی های نو، توفیق در مطالعه و کار با نرم افزارهای بی شمار موجود و اینترنت نیز یکی دیگر از کلیدهای موفقیت دانشجویان می باشد.
     
در هر حال یکی از خصوصیات منحصر به فرد گرایش تحصیلی ژئودزی و ژئوماتیک آن است کــه این رشته تمامی خواسته ها و سلایق تئوریک و عملی دانشجویان خود را ارضا خواهد کرد.

     شایان ذکر است جایگاه کنونی رشته نقشه برداری از حیث تئوری و عملی درکشور، قابلیت رقابت با مسائل روز دنیا را دارد به شرط آن که در زمینه های عملی و کاربردهای مختلف نیز زمینه های فرهنگی لازم برای ارجاع کار به فارغ التحصیلان مهندسی نقشه برداری کشور ،فراهم شود.

                                                  

 

 مهندسی نقشه برداری چیست؟

       مهندسی نقشه برداری رشته ای است که به مباحثه مربوط به روشهای مختلف جمع آوری اطلاعات زمینی به منظور تهیه نقشه برای کاربران مختلف از روشهای متفاوت می پردازد.

      اصولاً لزوم تهیه نقشه کاملاً واضح و روشن است برای مثال در فعالیتهای عمرانی نظیر احداث راهها، خطوط انتقال نیرو و آب، احداث تونل و مترو و مواردی دیگر وجود یک نقشه مناسب اولین و ضروری ترین پارامتر می باشد.

  نقشه برداری به شاخه های مختلفی تقسیم می شود :

1- ژئودزی : علمی است که هدف از آن تعیین شکل و اندازه زمین و مختصات نقاط روی سطح زمین و یا بالای آن و همچنین بررسی تغییرات زمانی در شکل و میدان ثقل زمین می باشد.

         ژئودزی خود به گرایش های مختلفی تقسیم می شود مانند :

         الف- ژئودزی فیزیک (فیزیکال ژئودزی) : هدف تعیین پارامترهای میدان ثقل زمین

         ب- ژئودزی دینامیک : هدف بررسی تغییرات لحظه ای در شکل و اندازه زمین

         ج- ژئودزی ماهواره ای : هدف تعیین مختصات با روش های ماهواره ای نظیر LLR – SLR , GPS

2- فتوگرامتری: علمی است که هدف از آن تعیین مختصات نقاط است با استفاده از اطلاعات بدست آمده از روی عکس که این رشته نیز به گرایش های مختلفی تقسیم بندی می شود.

        الف- فتوگرامتری هوائی: هدف تهیه نقشه جهت مناطق وسیع یا مناطقی است که بروشهای زمینی نمی توان از آنها نقشه تهیه کرد.

      ب- فتوگرامتری برد کوتاه: هدف تعیین مختصات نقاط به شرطی که فاصله نقاط تا دوربین عکسبرداری خیلی کم باشد این شاخه از فتوگرامتری در فعالیتهای صنعتی نیز استفاده می شود.

3- سنجش از راه دور (RS) : علم و هنر بدست آوردن اطلاعات از اشیاء زمینی از فاصله دور از طریق سنجدههای هوایی و ماهوارهای است. از دهه 70 میلادی با روند رو به رشد پرتاب سنجندههای ماهوارهای و پیشرفت علوم مرتبط با این حوزه مانند هوا فضا، مکانیک، شاخههای مختلف برق و کامپیوتر، پیشرفت محسوسی در پوشش زمینی، توان تفکیک مکانی، زمانی، طیفی و رادیومتریکی تصاویر ماهوارهای مشاهده گردید. امروزه سنجندههای مختلف ماهوارهای قادرند اطلاعات مختلفی از لایههای مختلف زمین مانند لیتوسفر، اتمسفر و یونسفر در اختیار کاربران قرار دهند. به گونهای دیگر امروزه تمام مراجع علاقمند به جمع آوری اطلاعات علوم زمینی نیازمند فراگیری دانش سنجش از دور می باشند. امکان جمع آوری اطلاعات فیزیکی و هندسی از سطح زمین در زمان و مقیاس مناسب با هزینه کم نسبت به روشهای میدانی، توجه بیشتر مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی را به لزوم آموزش و بهرهگیری از این علم نوین جلب نموده است.

 4- سیستم اطلاعات مکانی (GIS) : موضوع رشته مهندسی سامانه اطلاعات مکانی اخذ، ذخیره سازی، بازیابی، مدیریت و پردازش داده های مکانی و توصیفی از طریق نقشه های مکانی، موضوعی، داده های آماری است. همچنین نمایش و کاربرد اطلاعات حاصله به اشکال گرافیکی ، رقومی و متنی جهت تعیین موقعیت، شکل و سایر خصوصیات اشیاء از دیگر موضوعات این رشته است.

  5- هیدروگرافی : هیدروگرافی شاخه­ای از ژئودزی می­باشد که با مشاهدات و توصیف خصوصیات اقیانوس­ها، دریاها، نواحی ساحلی، دریاچه­ ها و رودخانه­ ها و همچنین پیش­بینی تغییرات آنها سروکاردارد. هدف از این علم اندازه ­گیری و ترسیم پارامترهایی برای توصیف دقیق طبیعت و شکل بستر دریا نسبت به موقعیت جغرافیایی عوارض زمین و دیگر ویژگی­ حرکت­های دریا به منظور ایجاد امنیت جهت ناوبری دریایی می­باشد.

آخرین ویرایش۰۴ آبان ۱۳۹۸